Serebrovasküler hastalık, beyin damarlarının birçok nedene bağlı olarak daralması, tıkanması veya yırtılarak kanın damar dışına çıkması sonucu oluşan bir grup hastalıktır. Serebrovasküler hastalıklar arasında inme en yaygını olup, karotis stenozu, vertebral stenoz ve intrakranial stenoz, anevrizmalar ve vasküler malformasyonlarda bu hastalıklar arasında yer alır.
Serebrovasküler Hastalıklar Nedir?
Beyin damar hastalığı olarak da bilinen serebrovasküler hastalıklar (SVO), beyin damarlarında kan akışının zayıflaması veya tamamen durması ya da beyin damarlarının yırtılması sonucu gelişen kanama nedeniyle ortaya çıkan hastalıklardır. Kan akışında yaşanan sorunlar, kan damarlarında daralma, pıhtı atması, atardamarlarda tıkanıklık ve kan damarlarının yırtılması en yaygın nedenleridir.
Serebrovasküler Hastalıklar Kaç Türdür?
Serebrovasküler hastalıklar klinik açıdan şu şekilde sınıflandırılır:
Fokal beyin disfonksiyonu ile giden beyin damar hastalıkları ise geçici iskemik atak ve inme olarak ikiye ayırılır.
Serebrovasküler Hastalıklar Neden Olur?
Hastalığın nedenleri arasında genetik faktörleri kadar yaşam tarzının etkili olduğu da düşünülmektedir. Durağan bir yaşam tarzı, sigara ve alkol kullanımı değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer alırken; yaş, cinsiyet ve genetik faktörler değiştirilemeyen risk faktörleridir. Cinsiyet açısından değerlendirildiğinde erkeklerde kadınlara oranla daha fazla görülmektedir. İleri yaşlarda ortaya çıkan serebrovasküler hastalıklarda ise daha ciddi tablolarla karşılaşılmaktadır.
Serebrovasküler Hastalıklar Neden Ortaya Çıkar?
Serebrovasküler hastalıkların oluşmasına neden olabilecek birçok faktör mevcuttur. Bunların çoğu değiştirilebilir iken, bazıları (yaş, ırk veya genetik) değiştirilememektedir.
Serebrovasküler Hastalıklar Nasıl Teşhis Edilir?
Serebrovasküler hastalığın tanısı; hastanın şikayetleri, hikayesi, klinik muayenesi ve görüntüleme (beyin MR, beyin tomografisi ve beyin kan dolaşımını sağlayan ana damarların renkli doppler ultrasonografisi) sonuçlarına dayanarak konulur.
Serebrovasküler Hastalıklar Nasıl Tedavi Edilir?
Serebrovasküler hastalığın medikal (konservatif- ilaçlarla), girişimsel ve cerrahi tedavisi mevcuttur. Tedavi seçeneklerine inmenin çeşidine, hastanın yaşına, hastaneye başvuru saatine, altta yatan başka hastalıkların varlığına göre karar verilir. Damar tıkanıklığı ile seyreden serebrovasküler hastalıklarda kan akışkanlığını arttıran, kan pıhtılaşmasını azaltan ilaçlara yanı sıra beyin ödemini azaltan, hastanın kan basıncını ve şekerini düzenleyen ve kolesterolünü azaltan ilaçlar uygulanır. Bazı durumlarda, inmeye eşlik eden epileptik nöbetler olabilmektedir. Bu durumda hastanın tedavisine antiepileptik ilaçlar eklenir.
Damar tıkanıklığına bağlı inme geçiren hastalar hastaneye hızlı başvurdukları sürece hastanın altta yatan hastalıkları açısından uygun koşullar sağlanırsa trombolitik denilen ilaçlarla pıhtıyı eritme tedavisi uygulanabilir. Bunun dışında hastalara mekanik yollarla (yani uygun cihazlarla) pıhtıyı damar yolundan çıkarma operasyonu yapılabilir.
Beyin kanaması geçiren hastalarda beyin şişmesini önlemek için ilaç tedavisi, kanamayı boşaltmak için ise beyin cerrahisi tarafından yapılan operasyon uygulanabilir.
Serebrovasküler Hastalıklar ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Küçük damar tıkanıklığı, iskemik inmelerin yaklaşık %75’ini oluşturan, beyne oksijenli kan sağlamayan ve büyük damar tıkanıklıklarına göre şiddetli daha az olan, beynin derinliklerindeki damarlarda meydana gelen bir rahatsızlıktır.
Serebrovasküler hastalığın ameliyatsız ilaçlarla tedavisi vardır. Bunlar kan akışkanlığını düzenleyici beyin ödemini çözücü tedavilerdir.
Serebrovasküler hastalıklarda bitkilerden elde edilmiş hammaddelerden yapılan ilaçlar mevcuttur. Fakat bu ilaçlar bir dizi kimyasal işlemlerden geçmektedir. Bilimsel çalışmalara dayanarak etkisi kanıtlanmış direkt olarak serebrovasküler hastalıklara yönelik aktarlarda satılan bitkisel ilaçlar mevcut değildir.
