Bebek anne karnında büyürken bağırsak, karaciğer, mesane, mide gibi iç organlar gelişimini vücudun dışında sürdürür. Belli bir aşamadan sonra bu organlar vücudun içine girerek gelişimine devam eder. Ancak nadir de olsa bazen bu organlar vücudun içine giremez ve karın duvarının dışında kalabilir. Omfaloselli olarak dünyaya gelen bu bebeklerde kalp ya da kromozomal anomaliler de görülebilmektedir.
Memorial Ataşehir ve Bahçelievler Çocuk Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Feryal Gün Soysal omfalosel hastalığı ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi.
Omfalosel nedir?
Omfalosel doğumsal bir karın duvarı defektidir. Karın duvarı açık kalmış ve bağırsak ve karın içi organların üzerini amniyon kesesi örtmüştür. Anne karnındaki bebek hamileliğin 6 -10. haftaları arasındaki gelişimi sırasında bağırsaklar uzayarak göbek kordonuna doğru itilir. Genellikle gebeliğin 11. haftasında, bağırsaklar tekrar geri döner. Bağırsakların geri dönmediği durumda omfalosel oluşmaktadır. Omfalosel hastalığında bebeğin bağırsakların bir kısmı göbeğin dışında kalabildiği gibi karın dışına bağırsaklarla beraber diğer iç organlarda çıkabilmektedir.
Omfalosel nedenleri nelerdir?
Omfalosel doğumsal bir anomalidir. Omfalosel nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte risk faktörleri bulunabilmektedir. Omfalosel risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir;
Omfalosel belirtileri nelerdir?
Omfaloselli bir bebek dış görünüşünden rahatlıkla anlaşılabilmektedir. Bebeğin karnının üzerinde cilt değil, içinde karın içi organların olduğu bir kese bulunmaktadır. Omfaloselli doğan bebeklerin karın duvarı normal gelişmiştir ancak bebeğin karın için hacmi daha düşüktür. Göbek kordonu kese içinde seyreder ve karnın dışında oluşan kesenin tepesinde yer almaktadır. Kese saydamdır ve içindeki organlar görülebilmektedir. Kesenin içinde genellikle bağırsağın bir bölümü ya da tamamı olurken mide, karaciğer, dalak hatta pankreas ve mesanene de yer alabilmektedir.
Omfalosel teşhisi nasıl yapılır?
Omfalosel teşhisi bebek anne karnındayken konulabilmektedir. Rutin gebelik takiplerinde yapılan ultrasonografi görüntülemesiyle omfalosel teşhis edilebilmektedir. Aynı zamanda yapılan kan tetkiklerinde bazı değerler normal aralıkların üzerinde çıkabilmektedir. Omfalosel teşhisi alan çocuklarda ek anomalilerin olabileceği de ön görülerek kardiyolojik kontroller gibi bazı ek tetkiklerin yapılması da gerekebilmektedir.
Omfalosel bazen gastroşizis gibi farklı karın duvarı defektleriyle karıştırılabilmektedir. Tedavinin doğru planlanabilmesi için karın duvarı defekti tipini ve derecesini belirlemek önemlidir. Anne karnında omfalosel teşhisi konulan bebeklerin çocuk cerrahisi olan uygun hastanelerde doğumunun yaptırılması da önemlidir.
Omfalosel tedavisi nasıldır?
OMFALOSEL HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Omfalosel ameliyatının süresi defektin büyüklüğüne ve bebekte görülen ek anomalilere göre değişebilmektedir. Ancak genel olarak omfalosel ameliyatı yaklaşık 1 – 3 saat arasında sürmektedir.
Omfalosel ameliyatı sonrası genel olarak dikkat edilmesi gereken şu şekilde sıralanabilir;
Gastroşizis de omfalosel gibi doğumsal bir karın duvarı defektidir. Bağırsaklar karın duvarının dışında yer almaktadır. Ancak gastroşiziste karın duvarı kapalıdır umblikal kordun kenarındaki bir açıklıktan bağırsaklar dışarı çıkar. Gastroşiziste anne karnında bebeğin bağırsakları amnion sıvısı ile temas halindedir. Omfaloselde ise karın duvarındaki defekt amnion kesesi ile örtülüdür.
Omfalosel gebelik sırasında ultrason ile belirlenebilmektedir. Genellikle gebeliğin 9. haftasından sonra yapılan ultrason tetkikleriyle omfalosel belli olabilmektedir.
Omfalosel tedavisinde gecikildiği durumlarda karın dışına çıkan defekti örten kese sertleşir ve kabuklanır. Bebeğin karnının üzerinde top gibi kitle görünür.
Omfaloselin tedavisi cerrahidir. Kendiliğinden zamanla geçmesi mümkün değildir.
Omfaloselli bebeklerin doğumu, omfaloselin boyutuna ve içeriğine bağlı olarak vajinal veya sezaryen olabilir. Karaciğeri içermeyen küçük bir omfalosel için, vajinal doğum mümkün olmakla beraber omfalosel kesesini korumak ve organların yırtılmasını veya hayati tehlike oluşturabilecek kanamalarını önlemek için sezaryen tavsiye edilmektedir. Omfalosel teşhisi konulan bebeklerin çocuk cerrahisi, çocuk yoğun bakım gibi hizmetlerin verildiği donanımla hastanelerde doğumunun yaptırılması da önemlidir.
